******
Amsterdam, vm. St.-Willibrordus buiten de Veste
Homepage         Orgels in Gebruik          Verdwenen Orgels / Kerken
Het Hoofdorgel

In de winter van 1920/21 ontwierp Joseph Adema een dispositie van 55 registers, waaronder een baryton 16' op het Groot-orgel. In 1922 verving de adviescommissie dit ontwerp door een modernere met 64 registers. De Baryton was hierbij vervangen door een Fagot 16'.

DISPOSITIE - ONTWERP 1922
  I Groot Orgel
1 Prestant           16'
* Bourdon            16'
* Prestant            8'
* Portunaal           8'
* Violon              8'
* Fluit harmoniek     8'
* Holpijp             8'
* Octaaf              4'
  Fluit               4'
* Octaaf              2'
  Mixtuur IV-VII  2 2/3'
2 Cornet          III-V 
  Ripieno            II
  Baryton            16'
  Fagot              16'
* Trompet             8'
  Klaroen             4'
  II Positief-expr 
  Viool            16'
  Prestant          8'
* Viool             8'
  Salicionaal       8'
* Vox Coelestis     8'
* Bourdon           8'
* Roerfluit         8'
* Viool             4'
  Fluit             4'
* Quintviool    2 2/3'
* Viool             2'
* Sifflet           1'
* Mixtuur   III-VI  2'
  Engelse Hoorn    16'
* Trompet harmoniek 8'
  Klarinet          8'
  Klaroen           4'
   Tremulant 
   III Reciet-expr
   Bourdon            16'
   Vioolprestant       8'
*  Viola di Gamba      8'
*  Unda Maris          8'
   Fluit harmoniek     8'
*  Nachthoorn          8'
*  Quintadeen          8'
*  Violine             4'
*  Fluit harmoniek     4'
   Quint harmoniek 2 2/3'
*  Piccolo harmoniek   2'
   Terts harmoniek 1 3/5'
   Trompet harmoniek   8'
** Fagot-Hobo          8'
   Kromhoorn           8'
** Vox Humana          8'
   Pedaal 
*  Subbas             32'
*  Openbas            16'
*  Contrabas          16'
   Subbas             16'
   Quint          10 2/3'
   Openbas             8'
   Gedekt              8'
*  Cello               8'
   Openfluit           4'
*  Mixtuur II-III  2 2/3'
   Bombarde           32'
** Bazuin             16'
*  Trombone            8'
   Klaroen             4'
*  = geplaatst in 1923
** = geplaatst in 1924
1  = in 1923 gedeeltelijk geplaatst
2  = in 1923 discant geplaatst
 
1923 : Het orgel wordt geplaatst door Joseph Adema. Van een aantal stemmen, met name de tongwerken, is het pijpwerk nog niet geplaatst. Ook is het front nog niet aanwezig.
1924 : Enkele tongwerken uit het atelier van Masure (Parijs) worden geplaatst.
1926 : Het orgelfront wordt afgebouwd. Geplaatst worden het restant van de Prestant 16' (discant dubbelkorig), een Diapason 8' (dik geintoneerde wijde Prestant op hoge winddruk op de sleep van de Ripiëno).
1944 : Het dubbelkoor van de Prestant 16' en de Diapason 8' worden verwijderd. De Unda Maris wordt vervangen door een Terst 1 3/5 vanaf klein c. De werkzaamheden worden uitgevoerd door Hubert Schreurs.
1949 : Adema's kerkorgelbouw van 1854, H. Schreurs : Afbouw van het orgel, hierbij worden tongwerken van Masure (Parijs) geplaatst.
DISPOSITIE 1949
\ = gereserveerd 
I Groot Orgel 
Prestant       16'
Bourdon        16'
Prestant        8'
Portunaal       8'
Fluit harmoniek 8'
Holpijp         8'
Quint       5 1/3'
Octaaf          4'
Gemshoorn       4'
Doublet         2'
Mixtuur   IV-V-VI
Scherp       IV-V
Cornet      III-V
Ripieno        II
Fagot          16'
Trompet         8'
Klaroen         4'
II Positief-expr 
Viool            16'
Prestant          8'
Viool             8'
Voix Caelestis    8'
Baarpijp          8'
Roerfluit         8'
Viola             4'
Fluit             4'
Quintviool    2 2/3'
Viool             2'
Sifflet           1'
Sesquialter  II-III
Mixtuur     IV-V-VI
Engelse Hoorn    16'
Trompet harmoniek 8'
Kromhoorn         8'
Schalmei          4'
III Reciet-expr 
Holquintadena    16'
Viola di Gamba    8'
Fluit harmoniek   8'
Nachthoorn        8'
Quintadeen        8'
Salicet           4'
Fluit harmoniek   4'
Nasard        2 2/3'
Flageolet         2'
Tertsfluit    1 3/5'
Larigot       1 1/3'
Cymbel           IV
Trompet harmoniek 8'
Fagot-Hobo        8'
Clarinet          8'
Vox Humana        8'
  Pedaal 
\Contrabas    32'
 Subbas       32'
 Openbas      16'
 Contrabas    16'
 Subbas       16'
 Quint    10 2/3'
 Openbas       8'
 Wijdgedekt    8'
 Openfluit     4'
 Zwegel        2'
 Ruispijp II-III 
\Bazuin       32'
 Bazuin       16'
 Trombone      8'
 Klaroen       4'

Speelhulpen 
Tremulant Positief 
          Reciet 
Generaal Crescendo 
 
 

Tractuur: pneumatisch 

 

Groot-Orgel
Quint       5 1/3' : gedekte quint 
Mixtuur    IV-V-VI : vanuit 2 2/3' 
Scherp        IV-V : vanuit 2/3' 
Cornet       III-V : vanuit 2 2/3' 
Ripieno         II : 1 1/3' + 1' 

Positief
Sesquialter II-III : vanuit 2 2/3' 
Mixtuur    IV-V-VI : vanuit 1 1/3' 

Reciet
Quintadeen      16': holquintadeen 
Nachthoorn      8' : met roeren 
Nasard      2 2/3' : overblazende fluit 
Flageolet       2' : overblazend 
Tertsfluit  1 3/5' : overblazend 
Cymbel          IV : vanuit 1/2' 

Pedaal
Ruispijp    II-III : vanuit 2 2/3' 
 

De speeltafel was voorzien van vier manualen. Het lag in de bedoeling om vanaf het vierde manuaal het Koor-orgel bespeelbaar te maken. Dit koor-orgel is hiertoe wel omgebouwd, maar de aansluiting op de hoofdspeeltafel is nooit gerealiseerd.


In de St. Willibrorduskerk em. was er voor het orgelfront nog een flinke ruimte voor een koortribune. Boven de speeltafel zien we nog juist een glimp van Albert Thoenies (1887- 1959). Deze verdienstelijke toonkunstenaar is zeker de eerste geweest die het grote Adema-orgel bekendheid bezorgde bij reputabele organisten en een groeiende schare van orgelliefhebbers.
 
1970/71   : Wegens sluiting en sloop van de kerk gaat het orgel bijna verloren. Dank zij de inspanningen van de Stichting tot behoud van het Willibrordorgel blijft het instrument gehouden en kan het worden geplaatst in de Kathedrale Basiliek St.-Bavo te Haarlem.  Deze overplaatsing wordt verricht door Adema's kerkorgelbouw van 1855, Hubert Schreurs.



Verdwenen Orgels / Kerken
laatste bewerking: 28-09-2001
bronnen:
-